وب سایت انتشارات علمی و فرهنگی

ظهور نسلی نواندیش در حوزۀ ادبیات دفاع مقدس «فرزانه زنگیان»

  • خبر
  • خبرنامه داخلی
  • 198
  • خانم وکیلها
  • چاپ

 

 

                                           

 

                                                                فرزانه زنگیان

                                   مسئول اجرایی اولین دورۀ جشنوارۀ داستان نویسی دفاع مقدس «بوی خاک»
 
شهریور سال ۱۳۹۶ در جلسه ای که با مدیر عامل انتشارات علمی و فرهنگی و قائم مقام محترم ایشان برگزار شد برای چندمین بار از ادبیات حوزۀ دفاع مقدس صحبت به میان آمد و این که چگونه و با چه برنامه­ای می­توان مجموعۀ ارزشمند و قابل توجهی در این زمینه منتشر و به مخاطبان و علاقه مندان این حوزه تقدیم کرد.
  مسئولان و دست اندرکاران انتشارات  بر این باورند که از طریق هنر و ادبیات می­توان ارتباط موثر و مفیدی بین یکی از فرازهای تاریخ معاصر ایران، یعنی پایداری، مقاومت، و ایثارگری­های جانانۀ جوانان ایرانی در دوران جنگ با تفکر و ذهنیت نسل جوان امروز برقرار کرد.
 
از طرف دیگر هرسال هنگام برگزاری نمایشگاه بین المللی کتاب تهران، بارها در غرفه­های انتشارات علمی و فرهنگی درخواست کتاب­های ادبیات دفاع مقدس و جنگ حتی برای شناخت کودکان از این مقوله، از طرف خریداران و و پدرو مادرها مطرح می­شود. به علاوه پژوهشگران، نویسندگان و مخاطبان و اهل کتاب نیز که به نوعی با ادبیات دفاع مقدس در ارتباط بوده و آشنایی دارند، همواره خواستار آغاز یک فعالیت چشمگیر در این زمینه از سوی ناشر بوده­اند.
اما با چه رویکردی می­بایست به این حوزه وارد می­شدیم تا از بعضی کلیشه­های متداول که موانع ارتباطی این گونۀ ادبی هستند مصون می­ماندیم؟
پس از تشکیل دبیرخانۀ جشنواره،متن فراخوان اولیه به شکلی تهیه و تنظیم شد که دست پدیدآورندگان آثار باز باشد و ایشان  نه تنها در ترسیم اتفاقات و وقایع جبهه­های جنگ، بلکه در نگارش پیامدهای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی دفاع مقدس نیز بیندیشند و بنویسند. به علاوه نظر به کمبود آثار ادبیات دفاع مقدس در حوزۀ کودک، تلاش شد تا در این مقطع سنی نیز شاهد تولیدات ادبی تاثیرگذارباشیم.
پس در سطر­های آغازین فراخوان اینگونه آورده شد :
 « به منظور گرامی­داشت، حفظ و انتقال میراث فرهنگی و معنوی حماسۀ باشکوه اسلامی و میهنی هشت سال دفاع مقدس، انتشارات علمی و فرهنگی در نظر دارد جشنوارۀ داستان­نویسیِ حوزۀ دفاع مقدس را در سه بخشِ ادبیات کودک، نوجوان و جوان برگزار کند.
 ناشر ­از آثاری که با رویکردی جدید و نگاهی نو به رخدادهای حماسۀ مقاومت ملت ایران و پیامدهای مرتبط با آن در زندگی امروز ایرانیان می­پردازند استقبال کرده و در کنار نویسندگان با تجربه و حرفه­ای این حوزه، قلم و قدم نویسندگان جوان، کار اولی، غیرحرفه­ای، روستایی و شهری، ساکن در ایران و یا خارج از کشور را گرامی می­دارد. محتوای آثار باید یا به طور مستقیم بازگو کنندۀ وقایع و حوادث رخ­داده در جبهه باشد و یا به پیامدهای مرتبط با جنگ در زندگی امروز مردم ایران بپردازد.»
آنچه که در سطر­های بالا آورده شد و فراخوانی که توانست به دورترین روستاها و شهرستان­های کشور رفته و با محافل و مجالس و کانال­های ادبی و کارگاه­های قصه نویسی ارتباط برقرار کند، ما را با ارسال آثار فراوانی از دور و نزدیک روبرو کرد.
شایید بهتر باشد بگوییم غافلگیر شدیم وقتی که از نوجوان یازده ساله تا سالمند هفتاد ساله و از تمام شهرهای ایران مثل میمند ، الیگودرز، دیواندره و زاهدان تا شهرهای بزرگتری مثل  اصفهان،شیراز،تهران، مشهد و تبریز آثار قابل توجهی به دبیرخانۀ جشنواره ارسال شد.
این برای ما به معنای آن بود که گام اول را درست برداشته ایم و خوشحال شدیم از این که عرصه­های جدیدی در اختیار نویسندگان شهرستانی و جوان تر قرار گرفته است.
پس از اتمام مهلت ارسال آثار،  هیئت داوران متشکل از دو کمیتۀ کودک نوجوان و کمیتۀ بزرگسال کار خود را آغاز کردند.
کمیتۀ کودک و نوجوان با حضور آقایان محمدرضا یوسفی، یوسف قوجُق و خسرو باباخانی و کمیتۀ بزرگسال با حضور آقایان محمد حنیف،علی اصغر شیرزادی و کامران پارسی نژاد به بررسی و ارزیابی آثار همت گماردند.
داوران علاوه بر معیارهای فنی و ادبی آثار ودرونمایه و مضمون  به انعکاس ارزش­های اسلامی،انسانی و ملی در این آثار  نیز توجه داشته اند.
به لحاظ کمی بیشترین آثار واصله در بخش کودک و نوجوان مربوط به ادبیات نوجوان است و در بخش کودک آثار ازکمیت و کیفیت پایین­تری برخوردار بودند. با توجه به تخصصی بودن ادبیات کودک و هم چنین مرتبط ساختن حوزۀ ادبیات دفاع مقدس به حوزۀ ادبیات کودک، سختی آفرینش ادبی در این زمینه آشکار است.
در بخش بزرگسال نیز توجه به پیامدهای امروزی واقعۀ دفاع مقدس و هم چنین تمایز قائل شدن میان جنگ و دفاع از زوایای برجستۀ آثار ارسالی بود.
آیین اختتامیۀ اولین دورۀ جشنوارۀ داستان نویسی دفاع مقدس، بوی خاک، در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۷ برگزار شد و این جشنواره برگزیدگان نهایی خود را معرفی کرد.
 
به هر حال نکتۀ بسیار جالب توجه این است که نوجوانان و جوانانی که هرگز جنگ را ندیده و تنها حکایت­هایی از نسل اولی­ها شنیده­ و با واسطه های دیداری و شنیداری چون کتاب و فیلم و تئاتر با مقولۀ دفاع مقدس ارتباط برقرار کرده اند، بیشترین استقبال را از جشنوارۀ بوی خاک داشتند .
استقبالی که باید در گرامی داشت و قدردانی از آن کوشید . باشد که با گسترش عرصه های فعالیت و آفرینش برای این عزیزان، شاهد ظهور نسلی از نویسندگان جوان و نو اندیش و خلاق در ادبیات حوزۀ دفاع مقدس باشیم.



منبع : ویژه نامۀ اولین دورۀ جشنوارۀ داستان نویسی دفاع مقدس «بوی خاک »