صفحه اصلی خبر مصاحبه و گفتگو مدیرعامل موسسه انتشارات علمی و فرهنگی در گفتگو با آفتاب یزد بیان کرد/ کرونا فروش آنلاین کتاب را تقویت کرد

مدیرعامل موسسه انتشارات علمی و فرهنگی در گفتگو با آفتاب یزد بیان کرد/ کرونا فروش آنلاین کتاب را تقویت کرد

  • خبر
  • مصاحبه و گفتگو
  • 229
  • 19 خر 1399
  • چاپ

 

 

اشاره: هفت دهه از فعالیت انتشارات علمی و فرهنگی می‌گذرد و این مؤسسه کماکان در میان ناشران ایرانی نامی معتبر و شناخته شده و صاحب آثار بخش مهمی و قابل توجهی از صاحبان قلم و اندیشه در ایران به شمار می‌رود. این مؤسسه که شکل گرفته از مؤسسه انتشارات کتاب‌های جیبی و فرانکلین در سال‌های دهه ۴۰ و ۵۰ خورشیدی بود در آن سال‌ها و همچنین سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی بخش مهمی از آثار ادبیات و اندیشه جهان و ایران را در خود به طبع و انتشار رساند که تنها یک نمونه از آن کتاب «تاریخ تمدن» اثر سترگ ویل دورانت است.

این مؤسسه در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی یکی از مهمترین مراجع فکری و محل رجوع بخش وسیعی از بدنه دانشگاهی ایران بوده است و این روزها و در شصت و ششمین سالگرد تأسیس خود با بیش از ۵ هزار عنوان کتاب چاپی کماکان محل رجوع و توجه بخش وسیعی از آنهاست.

نادره رضایی مدیرعامل جوان این مؤسسه که طی چند ماه گذشته مسئولیت این مؤسسه بزرگ را بر عهده گرفته است در گفتگویی که به تازگی با روزنامه آفتاب یزد انجام داده است به مرور بخشی از فعالیت‌های خود در این مؤسسه پرداخته است و از برنامه‌های خود و همکاران جوانش در طی این مسیر صحبت کرده است: 

 

نقش، جایگاه و سابقه انتشارات علمی و فرهنگی در صنعت نشر کشور چیست؟

امسال قریب به شصت‌وشش سال از آغاز فعالیت انتشارات علمی و فرهنگی می‌گذرد؛ انتشاراتی که در عمل میراث دار سه نشر مهم پیش از انقلاب است. انتشارات «فرانکلین» نخستین و شاید مهم‌ترین این سه ضلع بوده که شالوده اصلی آنچه امروز به‌عنوان «علمی و فرهنگی» شناخته می‌شود را تشکیل می‌دهد. فرانکلین در سال ۱۳۳۳ شروع به کارکرد و بعدها با «بنگاه ترجمه و نشر کتاب» که ماموریتش ترجمه متون کلاسیک و مطرح جهان به زبان فارسی بود و همچنین «سازمان کتاب‌های جیبی» که در تلاش برای تولید کتاب ارزان و همه‌گیر بود، ادغام شد. میراث گرانبهای این سه نشر و ماحصل تلاش‌های مدیران و کارمندان این مجموعه در ۶ دهه انتشار بیش از هفت هزار جلد در قالب پنج هزار و چهارصد عنوان کتاب است که فارغ از کمیت، در موضوع و کیفیت کتاب‌های چاپ‌شده در تاریخ نشر ایران اگر بی‌نظیر نباشد، کم‌نظیر است.

با توجه به این سوابق می‌توان گفت انتشارات علمی و فرهنگی آغازگر جریان تازه‌ای در صنعت نشر کتاب ایران بوده است؟

اغراق نیست اگر ادعا کنیم که پیشگامان حوزه نشر در آن زمان، فرانکلین و همایون صنعتی زاده بودند که واژه‌هایی مانند ویراستار، ویرایش و حتی صفحه‌آرایی و طراحی جلد را به معنای دقیق کلمه و کارکرد حرفه ای آن وارد حوزه نشر ایران می کنند. فرانکلین، اولین نشر ایران نبود؛ اما همه اهالی فرهنگ اذعان دارند که پایه‌گذار اقدامات نو و بدیع در صنعت نشر و ترجمه مدرن بوده است و رویه‌هایی را جاری کرده که پیش از آن سابقه نداشته است. بعدها هم بهترین‌های نشر در هرکجای ایران یا از فرانکلین بودند یا از شاگردان حلقه اولیه آن انتشارات.

به نظر شما چه عواملی موجب این موفقیت ها شد؟

همدلی، کار جمعی، تلاش برای هموار کردن مسیر با وجود همه مشکلات و به گمان من ار همه مهمتر، انتخاب بهترین های حوزه‌های مختلف و بکارگیری انها موجب شد فضایی تکرار نشدنی در انتشارات فرانکلین به وجود بیاید که در صنعت نشر ما کمتر تجربه شده است؛ به نظر می رسد بعدها کمتر توانستیم فضایی فراهم کنیم که یک نشر بتواند در یک کار تیمی و با بهترین های این حوزه، مجموعه فاخری مانند دایره المعارف فارسی (دانشنامه‌ سه جلدی که به ابتکار موسسه انتشارات فرانکلین، به سرپرستی غلامحسین مصاحب و با مشارکت گروهی از نویسندگان و ویراستاران در ایران به زبان فارسی تدوین شد)، به یادگار بگذارد.

به نظر می‌رسد انتشارات در تمام مدت فعالیتش، رویکردی فرهنگی و کیفی داشته و تنها در پی مسائل اقتصادی نبوده است. این رویکرد انتشارات علمی و فرهنگی ناشی از چه دیدگاهی است؟

این مسئله از مواردی است که از روز نخست مورد توجهم بوده و با آن درگیر بوده‌ام. به‌دفعات به همکاران یادآوری کرده‌ام که ما میراث دار نشری هستیم که در همه این سال‌ها کارهایی را چاپ کرده و پروژه‌هایی را به انجام رسانده که بسیاری دیگر از نشرها توانایی انجام آن را نداشته‌اند. معتقدم این مهم هم به دلیل درایت و هوشمندی مدیران این مجموعه بوده و هم به دلیل محدودیت‌های‌ دیگر نشرها. به‌هرحال انتشارات علمی و فرهنگی مجموعه ای جریان ساز است که با جدیت آثار ارزشمند را با کیفیتی قابل توجه به چاپ رسانده است. این آثار ارزشمند، بدون ملاحظات اقتصادی و با هدف گسترش آگاهی و فرهنگ منتشر شده اند. البته طی این سال‌های طولانی قطعا نوساناتی در کیفیت آثار وجود داشته؛ اما خوشبختانه همچنان شرکت انتشارات علمی و فرهنگی برای حفظ الگوی کیفی تلاش می‌کند؛ چرا که شخصا باور دارم کیفیت آثار بیش از بازدهی اقتصادی کوتاه مدت اهمیت دارد.

قطعا جریان هایی معتقدند که کیفیت آثار چاپ شده در این شرکت در مقایسه با دهه های نخست افت داشته است.

انتشارات علمی و فرهنگی آمار کمی و کیفی قابل‌توجه و کم‌نظیری دارد؛ در برخی از این سال‌ها، نشر بر محور شعار روزانه یک کتاب متمرکز بوده و به‌طور میانگین روزانه یا یک کتاب برای نخستین بار چاپ شده یا به تجدید چاپ رسیده است؛ این یعنی سالانه حدود یکصد و پنجاه چاپ اول و یک‌صد و پنجاه تجدید چاپ! ممکن است گاهی این اهمیت صرف به افزایش آمار تا حدودی از نتیجه کیفی کار کاسته باشد. همچنین در سال های اخیر به دلیل توقف فعالیت شوراهای تخصصی که وظیفه ارزیابی کتاب ها را بر عهده داشتند، گاهی شاهد انتشار آثاری بودیم که شاید از نظر کیفیت برای نشر وزینی چون علمی و فرهنگی با پیشینه و تباری که ذکر آن رفت، قابل دفاع نباشد. همین رویکرد بعضا تعهدات بیش از حدی به بار آورده که عملا اجرای آنها را دشوار و تولید آثار را با افت کیفیت همراه

می کند.

فرآیند پذیرش و نشر کتاب ها موجب این مشکلات شده است؟

بله. این فرآیند به نحوی بوده است که اکنون ما با تعهدات بیش از هزار کتاب مواجهیم. با توجه به ظرفیت مجموعه، عملا برای حدود شش سال آینده قراردادها و تعهداتی برای تولید آثار داریم که قطعا با وجود تغییرات، نیاز مخاطب، کیفیت آثار پذیرش شده و نوسانات اقتصادی در صنعت نشر، ممکن است تبعاتی برای مجموعه داشته باشد که در حال برنامه ریزی و بررسی حقوقی تعهدات و تعامل با پدیدآورندگان آثار جذب شده برای حل و فصل موضوع و کاهش آثار این تعهدات بیش از حد هستیم.

برنامه‌تان برای این تعداد کتاب در صف‌ انتشار چیست؟!

تلاش می کنیم به رسالت انتشارات علمی و فرهنگی عمل کنیم. به عنوان مثال با احیا شوراهای تخصصی بر کیفیت کار تاکید بیشتری بورزیم. در واقع تلاش می کنیم اگر کتابی به دلیل توقف کار شوراهای تخصصی از فیلتر ارزیابی نگذشته، ابتدا مورد ارزیابی قرار بگیرد و در صورت عدم تایید در تعامل با پدیدآورنده و با رعایت حقوق مولف برخی آثار را مسترد کنیم. توان مجموعه و ضرورت حفظ کیفیت آثار در کنار کمیت قابل انتظار، عملا امکان انتشار کیفی و توزیع شایسته این تعداد کتاب در مدت کوتاه را غیرممکن می‌کند بنابراین ترجیح می دهیم این موضوع را به شکل حقوقی و حرفه‌ای حل و فصل

کنیم.

این موضوع به وجهه انتشارات و تعامل مولفان و مترجمان با شرکت لطمه نمی زند؟

رفتار حرفه ای با پدیدآورندگان اگر بهترین و مهمترین ظرفیت و رسالت ما نباشد، بی شک از ظرفیت‌های اصلی و اولویت های ما است و این تعامل و ارتباط مناسب برای تمام مجموعه و شخص من بسیار حائز اهمیت است. نبود سازوکار مناسب، در نهایت موجب وهن نویسنده یا اثر می شود. اگر نتوانیم طبق قرارداد و در بازه مشخص و به نحو شایسته، کتابها را منتشر کنیم، فارغ از تبعات اقتصادی، ظرفیت ارزشمند این انتشارات یعنی رابطه با کیفیت با پدیدآورنده و خواننده را از دست داده ایم. به همین جهت از ابتدای حضورم در مدیریت مجموعه تلاش کرده ام تا روابطمان را با مولفین بهبود ببخشیم و خدایی نکرده اگر کدورتی هم وجود دارد آن را برطرف کنیم.

آیا کرونا و قرنطینه در روند مدیریت شما و فعالیت‌های انتشارات تاثیری گذاشته است؟

خوشبختانه انتشارات علمی و فرهنگی دچار رکود و کاهش فروش نشد و نسبت به مدت مشابه سال پیش افزایش فروش قابل‌توجهی هم داشته است. چرا که در این دوره ارتباط با مخاطب را افزایش دادیم و تلاش کردیم با ارائه برنامه‌های متنوع و همچنین تبلیغ در فضای مجازی در گسترش کتابخوانی نقش آفرینی کنیم. به عنوان مثال، در قالب جشنواره «کرونا امید» تعداد زیادی از آثار حوزه کودک با رعایت حق مولف برای استفاده رایگان و عمومی در سایت سازمان تامین اجتماعی قرار گرفت و هم چنین منتخبی از آثار هنری کودکان در زمینه کرونا در قالب این جشنواره منتشر می شود. در کنار این موارد فروش آنلاین و ارسال پستی نیز با جدیت ادامه دارد؛ پس نه تنها وقفه‌ای در کار انتشارات ایجاد نشده بلکه درکمال خوشوقتی اعلام می کنم که در چهارماهه منتهی به نیمه اردیبهشت، مجموعه انتشارات علمی و فرهنگی بیش از دومیلیارد و سیصد میلیون تومان فروش داشته است که نه تنها کمتر از مدت مشابه سال قبل نیست، بلکه مقدار قابل توجهی هم افزایش فروش داشته ایم. این رخداد با وجود بحران کرونا و اینکه اسفند و فروردین‌ماه به‌عنوان ماه‌های اساسی صنعت نشر کشور را به دلیل قرنطینه از دست دادیم و نمایشگاه کتاب هم برگزار نشده، ما را امیدوارتر از پیش کرده است.

در سال‌های گذشته انتشارت علمی و فرهنگی در حوزه کودک هم فعال بوده، آیا در دوره مدیریت شما هم قرار است این رویه ادامه پیدا کند؟

حوزه کودک و نوجوانان حوزه بسیار حساس و کارشناسانه ای است و تلاش داریم تا همان سیاست اصلی نشر را در حوزه کودک نیز پیاده کنیم. تلاش می‌کنیم تا کارهای ویژه و قابل‌توجهی که احتمالاً دیگران به دلیل نبود امکانات توان نشر ان را ندارد را ما به انجام برسانیم. شورای تخصصی کودک را دوباره فعال کرده ایم و خوشبختانه بسیاری از پروژه های ناتمام و بلاتکلیف از سر گرفته شده اند. از جمله آنها پروژه ویژه ای به مدیریت آقای سیدآبادی درباره تاریخ هنر ایران برای نوجوانان است که با دعوت از ایشان دوباره از سرگرفته شده و به یاری خدا به زودی به سرانجام خواهد رسید.

برای فروش آنلاین و توسعه عرضه کتاب‌های الکترونیکی برنامه ای دارید؟

سابقه و آثار این انتشارات ممکن است نزد عموم از ما تصویری جدی، حتی خسته و بی‌رمق بسازد. یعنی اینگونه به نظر بیاید که این انتشارات تنها برای مخاطبان خاصی است و یا بیش‌ از حد تخصصی و سنگین است. این یعنی از دست دادن بخش قابل‌ملاحظه‌ای از مخاطبان بالقوه. تنوع و کثرت آثار انتشارات علمی و فرهنگی برای طیف‌های متنوع مخاطبان است و ما نیز تلاش می کنیم با استفاده علمی از ظرفیت های الکترونیک و شبکه های اجتماعی، تنوع آثار و تنوع مخاطب را به بهترین نحو ممکن اجرا کنیم. تا کنون این مجموعه کمتر در حوزه رسانه فعال بوده و همین حضور اندک هم فاقد خلاقیت و نوآوری بوده است. حالا اما برنامه های مفصلی برای اثرگذاری بیشتر ما در فضای مجازی در حال اجراست و انشاءالله وسیع تر و پررنگ تر اجرا خواهد شد. حضور ما در حوزه فروش آنلاین، پلت فرمهای کتاب الکترونیک و شبکه های اجتماعی در ماه های اخیر آغاز شده است. علاوه بر این، با کمک شرکت فرهنگ فیلم تهران، که جزئی از مجموعه انتشارات است پروژه کتاب های صوتی از مجموعه گنجینه انتشارات علمی فرهنگی در حال آغاز است. ایجاد سامانه جامع کتاب، رونمایی‌های آنلاین و نقد کتاب و نمایشگاه های مجازی نیز در اولویت اجرایی مجموعه است. در کنار این نکات باید تاکید کنم که یکی از مهمترین اقدامات ما، ساماندهی و الکترونیکی کردن مجموعه اسناد و آرشیو انتشارات است که این اقدام هم در فاز اجرایی است.
لینک مطلب در روزنامه افتاب یزد :

http://aftabeyazd.ir/?newsid=۱۶۱۹۴۶

بررسی و نظرات

فرم ارسال نظر