صفحه اصلی خبر نقد کتاب تحلیل ذهن کتاب مشهور برتراند راسل

تحلیل ذهن کتاب مشهور برتراند راسل

  • خبر
  • نقد کتاب
  • 130
  • 14 مر 1397
  • چاپ

 

 

 

 

تحلیل ذهن

نام برتراند راسل در ایران با مترجم‌های برجسته‌ای گره خورده است: نجف دریابندری، مهدی افشار و منوچهر بزرگمهر. کتاب‌های «مسائل فلسفه» و «تحلیل ذهن» از جمله کتاب‌های راسل است که منوچهر بزرگمهر ترجمه کرده و نشر علمی‌وفرهنگی منتشر کرده است. «تحلیل ذهن» نخستین‌بار در سال 1348 منتشر شده بود و نشر علمی‌‌وفرهنگی چاپ دوم این کتاب را به تازگی منتشر کرده است.

برتراند راسل، از معدود فیلسوفانی است که به پاس «آثار متعدد در حمایت از نوع‌دوستی و آزادی اندیشه» جایزه نوبل ادبیات را از آن خود کرده است. راسل پیشگام تحلیل منطقی و مدافع سرسخت تجربه‌گرایی بود.

او در مسائل پراهمیتی نظیر چگونگی کارکرد ذهن، شیوه تجربه‌کردن جهان پیرامون، ذات واقعی معنای کلمات و جملات بحث و فحص کرد، و از این طریق ابزارهای علمی و فلسفی ارزشمندی برای ما به ارمغان آورد؛ اما تلاش وی برای جست‌وجوی حقیقت فقط به فرمول‌های خشک منطق محدود نماند، فعالیت‌های اجتماعی او در دفاع از حق رأی زنان، صلح، حقوق مردم جهان سوم و انتقاد شدید از حکومت‌های تمامیت‌خواه بخش جدایی‌ناپذیر فعالیت علمی و فلسفی او به شمار می‌آید.

کتاب «تحلیل ذهن» آنطور که راسل در مقدمه کتاب می‌نویسد اصل مساعی مبذوله برای تلفیق دو تمایل مختلف است: یکی در روان‌شناسی و دیگری در علم فیزیک یا حکمت طبیعی: «از یک‌طرف بسیاری از روان‌شناسان مخصوصا پیروان مکتب «رفتار ظاهر» به اتخاذ موضعی گراییده‌اند که اگر از لحاظ فلسفی اصالت مادی نباشد و از حیث روش و طریقه تحقیق مادی است. آنها روان‌شناسی را بیش از پیش متکی بر علم ابدان و وظایف‌الاعضا و مشاهده و ترصید خارجی می‌نمایند و ماده را امری صلب‌تر از ذهن و غیرمشکوک‌تر از آن قلمداد می‌کنند.

در همین حال علمای طبیعی علی‌الخصوص آینشتاین و سایر کسانی که به بیان نظریه نسبیت می‌پردازند «مادیت» ماده را روز به‌ روز کمتر جلوه می‌دهند... نظری که به عقیده من مجامع تمایل مادی روان‌شناسی و تمایل «ضدمادی» فیزیک است همان است که از جانب ویلیام جیمز و اصالت «واقعیان جدید» آمریکایی اختیار شده و بنا به رأی آنها «مایه اصلی» عالم وجود، نه ذهنی است و نه مادی، بلکه «جوهری برزخی» است که هر دو از آن ساخته شده‌اند. در این کتاب من سعی کرده ام که این نظریه را در مورد اموری که روان‌شناسی بدان اشتغال دارد قدری به تفصیل بیان دارم...»

راسل در «تحلیل ذهن» آنطور که مترجم کتاب در مقدمه می‌نویسد بار دیگر استره اکام را به کار می‌برد و تمایز بین احساس و بسائط حسیه را نیز حذف می‌کند و می‌خواهد علم فیزیک را با روان‌شناسی در تحت یک عنوان بیاورد و برای آنها موضوع واحد قائل شود: «خلاصه بیان او در این باب است که فطرت سلیم و عرف عامه، عالمی را بر ما عرضه می‌دارد که دارای دو قسم است: یکی ماده که معلول به ذهن است و دیگر ذهن که عالم به ماده است.»

 منبع : روزنامه آرمان

 

بررسی و نظرات

فرم ارسال نظر