صفحه اصلی خبر ویژه‌های علمی و فرهنگی مصاحبه با دکتر حسین صابری مترجم کتاب« اختصاص»

مصاحبه با دکتر حسین صابری مترجم کتاب« اختصاص»

  • خبر
  • ویژه‌های علمی
  • 169
  • 03 تی‍ 1396
  • چاپ

 

اشاره:


حسین صابری در سال ۱۳۴۵ در شهرستان گناباد متولد شد.  تحصیلات ابتدایی و متوسطۀ خود را در این شهر به پایان رساند و در سال ۱۳۷۹ موفق به کسب مدرک دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی از دانشکدۀ الهیات دانشگاه مشهد شد.

صابری همچنین مدت ها به تلمذ در علوم حوزوی اشتغال داشته و به مدت ۳ سال در محضر آیت الله فلسفی، درس خارج خوانده است. وی مترجم آثار برجسته و ارزشمندی همچون مجموعه‌های «برهان زرکشی» و «مناقب ابن شهر آشوب» است که هر دو اثر در زمرۀ منابع مرجع و تحقیقاتی حوزۀ علوم دینی هستند.
مجموعۀ چهار جلدی برهان زرکشی در زمینۀ علوم قرآنی و مجموعۀ شش جلدی مناقب دربارۀ فضایل اهل بین (ع) نگاشته شده‌اند. او همچنین حدود پنحاه اثر تألیف و ترجمه در زمینه‌های مختلف علوم اسلامی دارد.
دیگر نوشتۀ ایشان به نام «فرق اسلامی» در سال ۱۳۸۴ از طرف دانشگاه تهران به عنوان کتاب برتر دانشگاهی پذیرفته شده و در دانشگاه‌ها تدریس می‌شود.

دکتر حسین صابری در حال حاضر استاد گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی در دانشگاه فردوسی مشهد است. مصاحبۀ سایت انتشارات علمی و فرهنگی را با ایشان ملاحظه می­‌فرمایید :

 

  • با سلام و تشکر از این که وقت تان را در اختیار ما قرار دادید. لطفا بفرمایید از چه سالی همکاری خود را با انتشارات علمی و فرهنگی شروع کردید و در این مدت ، چه کتاب هایی از شما در این جا چاپ شده است ؟

 

من از سال ۱۳۷۶ با چاپ کتاب اعجاز بیانی قرآن، اثر عایشه بنت الشاطی، همکاری ام را با انتشارات علمی و فرهنگی آغاز کردم. پس از آن ترجمه های دیگر من هم به مرور چاپ و منتشر شد که فهرست ان عبارت است از:

  • آزادی های عمومی در حکومت اسلامی، راشد غنوشی، سال ۱۳۸۱
  • آیین حکمرانی،ابویعلی ماوردی، ۱۳۸۳
  • اقتباس از قرآن کریم، ابومنصور ثعالبی،۱۳۸۶
  • اختصاص، اثر شیخ مفید، ۱۳۸۸
  • مناقب خاندان نبوت و امامت، اثر ابن شهرآشوب، ۶ جلد، ۱۳۹۲
  • برهان، کتاب جامع علوم، اثر زرکشی، ۴ جلد، ۱۳۹۲

 

و آخرین کتابی که با انتشارات علمی و فرهنگی همکاری داشته ام، کتاب درمان جان در زیارت خاتم پیامبران ، اثر سُبکی که در سال ۱۳۹۴ منتشر شده است.

 

  • شما برای ترجمه کردن آثاری را انتخاب کرده اید که به طور ویژه با علوم و احکام شیعه در ارتباط و بسیار ارزشمند است . در این میان کتاب اختصاص که شخصیت معروف شیعی، شیخ مفید،آن را به رشتۀ تحریر درآورده است، جایگاه خاصی دارد. لطفا در بارۀ این کتاب بیشتر توضیح بدهید.

 

اختصاص، مجموعۀ احادیثی است که در زمینه های مختلف کلامی، حدیثی، تفسیری، اخلاقی و تاریخی گردآوری شده و یکی از متون کهن امامیه است که شیخ مفید که از شخصیت های بسیار معروف کلام امامی است ، زحمت تهیۀ آن را بر عهده داشته است.

شیخ مفید بیش از ۲۰۰ اثر دارد و نسخۀ عربی اختصاص نیز به تصحیح مرحوم غفاری منتشر شده است و در جلد دوازدهم مجموعه کارهای شیخ مفید قرار دارد.

در واقع کتاب، به زمینۀ خاصی از دانش های اسلامی مربوط نمی­شود و همه زمینه ها را در بر می­گیرد؛ اما انحصارا مجموعه ای از روایات و احادیث است.

 

  • شخصیت و جایگاه علمی شیخ مفید و تاثیر آثار ایشان در جهان تشیع به چه صورت است؟

 

     تاریخ شیعه از دیر باز تاکنون شاهد درخشش عالمان مجاهد وخستگی ناپذیری بوده که برای دفاع از کیان تشیع وحفظ میراث کهن آن در برابر انحرافات وکج روی ها همواره از هیچ تلاشی فروگذار نکرده اند.

 از جمله این عالمان وارسته محمد بن محمد بن نعمان ملقب به شیخ مفید هستند. ایشان از علمای شهیر وصاحب نامی است که در قرن چهارم و پنجم زندگی کرده و مقام ومنزلت او بی نیاز از هرگونه توضیح است.

 اما اگر بخواهیم دریک جمله به جایگاه  و نقش تاثیر گذار ایشان در حفظ میراث شیعه اشاره کنیم باید بگوئیم که او فی الواقع پایه گذار اولین سنگر علمی شیعیان پس از غیبت کبری به حساب می­آید و هیچیک از بزرگان شیعه از سال ۲۶۰ هجری که آغاز غیبت امام زمان علیه السلام است تا دوره او به آن اهمیت نبوده‌اند.

  باید توجه داشت که شیعه تا اوایل قرن چهارم بواسطه دسترسی به امامان معصوم علیهم السلام و یا نایبان و وکلای ایشان چنانکه باید و شاید، برای بوجود آوردن آثار منقح فقهی و کلامی کمرهمت نبسته بود .

 عمده آثار شیعه و امهات کتب فقهی این طایفه از سال ۳۲۰ هجری به بعد بوجود آمده است و تا زمان مفید کمتر سابقه دارد که از عالمی ۲۰۰ اثر ارزنده باقی مانده باشد. علاوه بر این توفیقی که نصیب مفید شد، پرورش شاگردان زبده ای همچون سید مرتضی وشیخ طوسی بوده که خود از عوامل دیگر تعظیم و تکریم وی و بقاء نام و مشهور شدن او بحساب می آید.

شیخ طوسی می گوید: محمد بن محمد بن نعمان که کنیه او ابا عبدالله  است و معروف است به ابن المعلم از جمله متکلمان امامیه است که ریاست و مرجعیت شیعیان در عصرش به او رسید. او در علم و صنعت کلام مقدم بود.

او همچنین از فقهاء خوش فکر، زیرک و حاضر جواب بود که نزدیک به ۲۰۰ جلد کتاب کوچک و بزرگ تالیف نمود که فهرست آن معروف است. او در سال ۳۳۸ هجری قمری در حالی که چند شب از ماه رمضان گذشته بود در سال ۴۱۳ هجری از دار دنیا رفت. روزی که او از دنیا رفت روزی بود که بزرگتر از آن تا به حال دیده نشده، زیرا بسیاری از مردم اعم از شیعه و سنی برای نماز خواندن بر جسدش حاضر شدند در حالی که بسیار گریه می کردند.».

سرانجام این عالم فرزانه بعد از عمری تلاش ومجاهدت در سال ۴۱۳هجری قمری در حالی که آثار متعدد وگرانسنگی از خود به یادگار گذاشت در سن ۷۷سالگی در بغداد دار فانی را وداع گفت و درهمانجا به خاک سپرده شد.

 

 با تشکر از توضیحات ارزشمندتان ، لطفا بفرمایید شما درترجمۀ این کتاب چه ویژگی های خاصی را در نظر داشتید ؟

من تلاش کردم همزمان با ترجمه، به نوعی کار تحقیقی هم در این کتاب انجام بدهم. یعنی استنادات روایات به منابع کهن در پاورقی ها معرفی شده است و حاصل آن هم یک کتاب نامۀ مفصل است مشتمل بر ۲۳۹ عنوان که بخشی از کتاب به شمار می­آید و این کار را مترجم ، علاوه بر ترجمه انجام داده است.

همچنین برای کتاب نمایه ای تهیه شده که شامل انواع نمایه های آیات قرآن، ابیات شعر، نام ها اعم از نام های اشخاص، مکان ها ، قبیله ها و فرقه ها است. در ضمن نمایۀ کتاب ها و یک نمایۀ موضوعی که به کمک این نمایه ها ، کتاب قابل استفاده تر می­شود نیز تهیه شده است .

 

  • آخرین سوال من شاید به نوعی متفاوت از دیگر سوال هاست، اگرچه در همان ارتباط است. وضعیت ترجمۀ متون اسلامی را در کشورمان ، چگونه ارزیابی می­کنید؟

 

به نظر من ترجمۀ  متون اسلامی ضرورت است؛ چون همه ما به نوعی ، مصرف کننده و مخاطب این دانش هستیم و خودمان تولید کننده نیستیم ، پس نیازمند آثار ترجمه ایم.

در زمینۀ ترجمۀ کتاب های عربی، مشکل این است که مرکز هماهنگ کننده ای برای ترجمه نداریم. یعنی مرکزی که بتواند به کار ترجمۀ عربی، استاندارد بدهد.

گاهی افرادی که صلاحیت ندارند، دست به ترجمه می­زنند؛ بخصوص که زبان عربی این ابهام را برای بعضی به وجود می آورد که فکر می­کنند صلاحیت ترجمه را دارند.

از طرف دیگر گاهی یک کتاب چند جا و همزمان منتشر می­شود. مشکل سوم آن که ترجمه های عربی، در محافل فرهنگی و ادبی خوب معرفی نمی­شوند . آن مرکز هماهنگ کننده ای که اشاره کردم می­تواند در همۀ این موارد فعالیت کند و راه گشا باشد.

نکتۀ دیگر اینکه به امر ترجمه در بعضی از سطوح دانشگاهی با دید منفی نگاه کرده می­شود. مثلا برای ارتقای هیئت علمی، امتیاز ترجمه خیلی کمتر از تالیف است.

یا مثلا اگر دانشجویی در پایان نامه اش به ترجمه ارجاع بدهد، به او اعتراض می­شود که چرا به اصل کتاب ارجاع نداده ای. این ها قسمتی از مشکلاتی بود که وجود دارد و لازم دیدم در این جا بازگو شود.

 

سپاسگزارم

 

 

 

 

           

 

 

 

 

 

 

کلمات کلیدی برای محتوای مورد نظر ارسال نگردیده است.

بررسی و نظرات

فرم ارسال نظر