صفحه اصلی خبر ویژه‌های علمی و فرهنگی یادداشت اختصاصی منوچهر بیگدلی خمسه

یادداشت اختصاصی منوچهر بیگدلی خمسه

  • خبر
  • ویژه‌های علمی
  • 4879
  • 27 مه‍ 1394
  • چاپ
کاروان شهید رفت از پیش         وآن ما رفته گیر و می اندیش     از شمار دو چشم یک تن کم        وز شمار خرد هزاران بیش                             شرکت انتشارات علمی و فرهنگی که ترجمه و چاپ و انتشار آثاری سترگ را در دستور کار دارد، درسومین خبرنامۀ خود صفحه­ای را به معرفی آرنولد توین بی، تحلیل­گر بزرگ تاریخ اختصاص داده و تلخیص دو جلدی از اثر گرانقدر ده جلدی بررسی تاریخ توین بی را با ترجمۀ شادروان محمد حسین آریا به فارسی زبانان فرهیخته عرضه داشته که کاری است کارستان و خدمتی شایان به فرهنگ دوستان. من نویسندۀ این سطور، سر نقد و تفسیر کتاب و ترجمۀ آن را ندارم و صرفاً می­خواهم مختصراً به مترجم بپردازم و قدری از شیوۀ خبری-تحلیلی خبرنامه فاصله بگیرم و به مناسبت دوستی و همکاری با زنده یاد آریا ادای دین کرده باشم و لاجرم احساسات شخصی من نسبت به آن بزرگوار در این وجیزه بروز خواهد کرد. محمد حسین آریا (لرستانی) از طایفۀ بزرگ بیرانوند به سال ۱۳۱۵ در خرم آباد چشم به جهان گشود. خانواده اش در محلۀ قدیمی پشت بازار، که دژ با عظمت و باستانی شاپور خواست (فلک الافلاک) بر آن مشرف است، می­زیستند. اوتحصیلات اولیه را در خرم آباد به پایان رساند و در تهران به رستۀ نیروی زمینی دانشکدۀ افسری وارد شد. ارتش ایران این جوان باهوش و مستعد را برای تکمیل دانش نظامی به امریکا اعزام کرد. او زبان انگلیسی را در آن جا به کمال آموخت. پس از دو سال به میهن بازگشت و در دانشکدۀ فرماندهی و ستاد نیروی زمینی به تدریس پرداخت؛ مراتب ارتقاء درجه را تا سرهنگی طی کرد و در سال ۱۳۵۹ بازنشسته شد. از آنجا که ذاتاً اهل تحقیق بود و در حین خدمت نظامی نیز می­­خواند و می­نوشت، پس از خانه نشینی، فصل دوم زندگی پربار خود را آغاز کرد. ترجمۀ کتابی را به انجام رساند و نظر استاد دانشمند کامران فانی را جویا شد.آقای فانی کتاب و ترجمه را پسندید و آریا را به ادامۀ کار تشویق کرد. چنین بود که نخستین کار او سلیمان باشکوه (سلطان سلیمان قانونی، پادشاه عثمانی) به همت شرکت انتشارات علمی و فرهنگی به چاپ رسید. کتاب های دیگرش یکی پس از دیگری منتشر شد: اقوام مسلمان اتحاد شوروی، زندگی و سفرهای واندری(جلد دوم سیاحت نامۀ درویشی دروغین در خانات آسیای میانه)، سفرنامۀ لرستان و خوزستان از بارون دوبد، فرزندان درباری ایران، کوچ نشینان لرستان، مسلمانان در اروپا و لرستان در سفرنامۀ سیاحان. ترجمۀ دوجلد از دورۀ چهارده جلدی تاریخ جهان باستان کمبریج ( در دست چاپ انتشارات اساطیر) به اضافۀ چند کتاب دیگر از جمله خلاصۀ دورۀ دوازده جلدی بررسی تاریخ تمدن توین بی، که در قطع بزرگ و با چاپ عالی و عکس­های نفیس رنگین توسط موسسۀ انتشاراتی امیرکبیر در سال ۱۳۸۹ چاپ شده ( و شادروان آریا نسخه ای از آن را با خط و امضای خود به نویسندۀ این سطور مرحمت کرد) و بالاخره دو جلد تلخیص دیوید چرچیل سامرول مؤلف امریکایی از بررسی تاریخ توین بی که تاریخ انتشار آن ۱۳۹۳ است. افسوس که مترجم این اثر حاصل کار خود را ندید و طعم لذت چاپ و انتشار ترجمه اش را نچشید. محمدحسین آریا در سال ۱۳۹۰ به جهان باقی شتافت. آریا انسانی مهربان، نیک نفس و فرهیخته مردی فروتن و بی ادعا و دور از جنجال بود؛ از آنان که شوربختانه در این دنیای وانفسا کم شمارند. بی مناسبت نمی­دانم خاطره ای از صلح دوستی آن مرد شریف نقل کنم: میان دو همکار، یکی ناشری معتبر و دیگری پژوهشگری سختکوش، پس از سی سال دوستی و همکاری اختلاف نظری بر سر موضوعی فرهنگی به وجود آمد که به قهر و جدایی کشید.  آریا به نویسندۀ این سطور زنگ زد و خواست تا به اتفاق در رفع کدورت بکوشیم. با جان و دل پذیرفتم. به خانۀ دوست پژوهشگرمان رفتیم و او را متقاعد کردیم که دست از لجاج بردارد؛ سپس به دفتر ناشر رفتیم و رضایت او را به دست آوردیم. در جایی قرار ناهار گذاشتیم و آنجا قضیه به همت آریا به خیر و خوشی تمام و رشتۀ گسستۀ الفت دوباره پیوسته شد. روانش شاد. این مختصر را با بیتی از اخوانیه ای که خود سروده و در آن از آریا نیز یاد کرده بودم به پایان می آورم:     حیف از آن مرد نازنین کامروز      خفته در خاک تیره مدفون است.

بررسی و نظرات

فرم ارسال نظر